Asystent rodziny i piecza zastępcza

I. SYSTEM PIECZY ZASTĘPCZEJ
 
System pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców. Obowiązek wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych oraz organizacji pieczy zastępczej, w zakresie ustalonym ustawą, spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej. Działania wspierające rodzinę realizowane są we współpracy ze:
  • środowiskiem lokalnym
  • sądami i ich organami pomocniczymi
  • Policją
  • instytucjami oświatowymi
  • podmiotami leczniczymi
  • kościołami i związkami wyznaniowymi
  • organizacjami społecznymi
WSPIERANIE RODZINY I PRACA Z RODZINĄ
Wspieranie rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych to zespół planowych działań mających na celu przywrócenie rodzinie zdolności do wypełniania tych funkcji. Rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych zapewniane jest wsparcie, które polega w szczególności na:
  1. analizie sytuacji rodziny i środowiska rodzinnego oraz przyczyn kryzysu w rodzinie;
  2. wzmocnieniu roli i funkcji rodziny;
  3. rozwijaniu umiejętności opiekuńczo-wychowawczych rodziny;
  4. podniesieniu świadomości w zakresie planowania oraz funkcjonowania rodziny;
  5. pomocy w integracji rodziny;
  6. przeciwdziałaniu marginalizacji i degradacji społecznej rodziny;
  7. dążeniu do reintegracji rodziny.
Wspieranie rodziny jest prowadzone w formie:
1. pracy z rodziną, szczególnie jako:
  • konsultacje i poradnictwo specjalistyczne;
  • terapia i mediacja;
  • usługi dla rodzin z dziećmi, w tym usługi opiekuńcze i specjalistyczne;
  • pomoc prawna, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego;
  • organizowanie dla rodzin spotkań, w formie „grup wsparcia” lub „grup samopomocowych”                                                                                                                                                               

    2. pomocy w opiece i wychowaniu dziecka, prowadzonej przez: 

    placówki wsparcia dziennego – mogą być prowadzone przez gminę, podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta, burmistrza, prezydenta (art. 18 Ustawy). Jednocześnie należy pamiętać, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 placówka wsparcia dziennego jest jednostką organizacyjną wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.
    Placówka wsparcia dziennego współpracuje z rodzicami lub opiekunami dziecka, a także z placówkami światowymi  i podmiotami leczniczymi. Pobyt dziecka w placówce wsparcia dziennego jest nieodpłatny.
    Pobyt dziecka w placówce wsparcia dziennego jest dobrowolny, chyba że do placówki skieruje sąd.
    rodziny wspierające – zgodnie z art. 29 Ustawy rodzina wspierająca, przy współpracy asystenta rodziny, pomaga rodzinie przeżywającej trudności w opiece i wychowaniu dziecka,prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych. Pełnienie funkcji rodziny wspierającej może być powierzone osobom z bezpośredniego otoczenia dziecka.
    Wspieranie rodziny jest prowadzone za jej zgodą i aktywnym udziałem, z uwzględnieniem zasobów własnych oraz źródeł wsparcia zewnętrznego przez działania:
    • instytucji i podmiotów działających na rzecz dziecka i rodziny,
    • placówek wsparcia dziennego,
    • rodzin wspierających.
      Praca z rodziną jest prowadzona także w przypadku czasowego umieszczenia dziecka poza rodziną.
II. ASYSTENT RODZINY

Asystent rodziny to osoba, która wspiera rodziny w trudnych sytuacjach życiowych, pomagając im w pokonywaniu problemów związanych z opieką i wychowaniem dzieci. Działania asystenta mają na celu wzmocnienie rodziny, poprawę jej funkcjonowania i zapobieganie umieszczeniu dzieci w pieczy zastępczej.

Zadania asystenta rodziny – Szczegółowe zadania asystenta określa art. 15 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, do których należy m. im.:

  1. opracowanie i realizacja planu pracy z rodziną we współpracy z członkami rodziny i w konsultacji z pracownikiem socjalnym,

  2. opracowanie, we współpracy z członkami rodziny i koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej, planu pracy z rodziną, który jest skoordynowany z planem pomocy dziecku umieszczonemu w pieczy zastępczej;

  3. udzielanie pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym w zdobywaniu umiejętności prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego;

  4. udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów socjalnych;

  5. udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów psychologicznych;

  6. udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi;

  7. wspieranie aktywności społecznej rodzin;

  8. motywowanie członków rodzin do podnoszenia kwalifikacji zawodowych;

  9. udzielanie pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymywaniu pracy zarobkowej;

  10. motywowanie do udziału w zajęciach grupowych dla rodziców, mających na celu kształtowanie prawidłowych wzorców rodzicielskich i umiejętności psychospołecznych;

  11. udzielanie wsparcia dzieciom, w szczególności poprzez udział w zajęciach psychoedukacyjnych;

  12. podejmowanie działań interwencyjnych i zaradczych w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i rodzin;

  13. prowadzenie indywidualnych konsultacji wychowawczych dla rodziców i dzieci;
    13a) realizacja zadań określonych w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”;

  14. prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną;

  15. dokonywanie okresowej oceny sytuacji rodziny, nie rzadziej niż co pół roku,
    i przekazywanie tej oceny podmiotowi;

  16. monitorowanie funkcjonowania rodziny po zakończeniu pracy z rodziną;

  17. sporządzanie, na wniosek sądu, opinii o rodzinie i jej członkach;

  18. współpraca z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami i osobami specjalizującymi się w działaniach na rzecz dziecka i rodziny;

  19. współpraca z zespołem interdyscyplinarnym lub grupą roboczą.

Czym zajmuje się asystent rodziny?

Asystent pomoże m.in.:

  • rozwiązać problemy opiekuńczo-wychowawcze, np. przeprowadzi trening jak prawidłowo rozmawiać z dziećmi, będzie motywował do realizowania wizyt lekarskich z dziećmi, podpowie jak dbać o higienę dzieci, udzieli pomocy w zwiększeniu zainteresowania sytuacją szkolną dzieci;

  •  w prowadzeniu gospodarstwa domowego, np. będzie motywował do regulowania opłat na bieżąco, doradzi jak zachować czystości w mieszkaniu;

  • ustalić konsultację z psychologiem, prawnikiem, wesprze w znalezieniu warsztatów podnoszących kompetencje rodzicielskie;

  •  znaleźć odpowiednie warsztaty, zachęci do udziału w festynach, czy do skorzystania przez dzieci z zajęć dodatkowych;

  •  w poszukiwaniu pracy i utrzymaniu zatrudnienia;

  •  w kontakcie ze stowarzyszeniami i fundacjami, które działają na rzecz dziecka i rodziny;

Asystent ma obowiązek m.in.:

  • prowadzić działania w porozumieniu z pracownikiem socjalnym (inna forma wsparcia osób nie radzących sobie w życiu), a w przypadku umieszczenia dzieci w pieczy zastępczej także z koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej,

  • współpracować z innymi działami ośrodka i specjalistami realizującymi działania na rzecz dziecka i rodziny oraz z zespołem interdyscyplinarnym zajmującym się przeciwdziałaniem przemocy domowej,

  • podjąć działania interwencyjne i zaradcze, w tym poinformuje policję i sąd rodzinny, gdy bezpieczeństwo dzieci jest zagrożone,

  • napisać na wniosek sądu opinię o rodzinie.

Czego nie robi asystent rodziny

  • nie udziela pomocy finansowej,

  • nie podejmuje czynności za rodzinę,

  • nie zastępuje rodziców w opiece nad dziećmi.

Asystent spotyka się z rodziną w jej mieszkaniu lub innym, ustalonym wcześniej miejscu. Prowadzi swoją pracę także wtedy, gdy dzieci zostały umieszczone w pieczy zastępczej. Warunkiem współpracy jest zgoda rodziny i aktywny udział w działaniach zaproponowanych przez asystenta.